Home » Blog » Ongewenst gedrag door de groep

Ongewenst gedrag door de groep

Gepubliceerd op 26 augustus 2021 om 10:22

Ongewenst gedrag dóór de groep

"Het hele team keert zich tegen de behandelaar. Hij begrijpt er immers niks van, luistert nooit naar het verpleegkundig team, ziet ze als onderdanig en bedenkt elke keer weer beleid dat niet uit te voeren is. Als de behandelaar het al in zijn hoofd haalt om op de afdeling zijn gezicht te laten zien wordt hij door de aanwezige verpleegkundigen zoveel als mogelijk genegeerd. Veelvuldig beklag doen bij het management heeft nog niet het gewenste resultaat gehad."

Bij veiligheid in de zorg en ongewenst gedrag denk je vaak aan de interactie tussen patiënten of diens naasten richting hulpverleners. Maar binnen groepen of teams is er soms ook gedoe. Ongewenst gedrag, zelfs grensoverschrijdend gedrag.

Als ik de hierboven beschreven casus in een training bespreek keurt iedereen het gedrag van het team af. Iemand buitensluiten, pesten of negeren wordt niet gezien als correct gedrag. Ook niet als de behandelaar echt een hork is.

Iedereen doet mee, jij ook

Toch is het heel goed mogelijk dat eenmaal onderdeel van het team, jij zonder blikken en blozen met het uitsluiten van de behandelaar meedoet. De psychologie gebruikt hiervoor het begrip groupshift. Een vorm van agressie die te maken heeft met groepsdynamica.

Groupshift

Bij deze zogenoemde groupshift is de mening of het gedrag van de groep extremer dan wanneer gevraagd zou worden naar de meningen van de individuen los van die groep. Het risico wordt immers 'gedeeld'. Dit heeft ook effect op posities binnen het team. Deze veranderen hierbij weleens. De agressieveling wordt bijvoorbeeld nog agressiever. Die dominante collega krijgt een nog grotere bek, ehum rol.

Dit heeft betrekking op rellende jongeren, maar dus ook op een groep hulpverleners dat een team vormt.

Groupthink

In het verleden, toen ik als groentje het GGZveld betrad, is het mij weleens overkomen dat ik beleid uitvoerde waar ik het niet mee eens was. Wat tegen mijn eigen principes in ging. Maar ik hield mijn mond. Want wat wist ik als nieuwkomer nou? En ik wou graag bij het team horen, geaccepteerd worden.

Dat die situaties mij achteraf nog pijn doen is een harde, maar goede les geweest. Goede zorg is sindsdien voor mij belangrijker geworden dan erbij horen. Toch is dat soms lastiger dan gedacht. En dat heeft te maken met groupthink.

Groupthink verwijst naar het fenomeen waarbij een groep besluiten neemt waar niet altijd iedereen het mee eens is. Je houdt echter je mond omdat je bang bent om afgewezen te worden of omdat je je eigen mening niet belangrijk genoeg vindt. Het 'wij-gevoel' is belangrijker dan kritisch denken.

Uiteraard overkomt dit jou niet. Net zoals al je collega's dit geneigd zijn te ontkennen. Helaas moet ik je teleurstellen: in de praktijk zie ik deze mechanismen vaker dan je misschien zou denken.

De groep bestaat ook uit individuen

Door deze (en andere) psychologische en groepsdynamische mechanismen worden mensen dus als het ware verleid om grensoverschrijdend gedrag te vertonen. Zoals zomaar uitvoeren van beleid, overlast veroorzaken in de wijk of rellen bij een vluchtelingenopvang.

Wil je dit ongewenste gedrag binnen een team voorkomen, dan is het dus ook belangrijk om rekening te houden met deze aspecten van groepsdynamica. Dat maakt dat je een eventuele agressor beter kunt begrijpen én hierop kan inspelen.

Dit doe je bijvoorbeeld door niet alleen een beroep te doen op een groep (of team) maar ook op de individuen. Tijdens gesprekken met individuen zijn de geluiden vaak veel genuanceerder dan wanneer je een heel team tegelijk in een ruimte zet.

Tijdens teamcoaching richt ik mij ook niet alleen op de groep als team, maar ook op de individuen die deze groep vormt. Ook op jou dus. De dynamiek onderling is immers van invloed op het groepsgedrag.

Wees eens eerlijk: Wanneer viel jij in een mechanisme van groupshift of groupthink?


«   »